Önce buraya bak: Son Silinenler her şeyi 30 gün tutar
Fotoğraflar’ı aç, Albümler’e dokun, en alttaki Araçlar bölümüne in ve Son Silinenler’e dokun. iOS 16’dan beri bu albüm Face ID ya da Touch ID ile kilitlidir; açılmadan önce kimlik doğrulaman istenir. Son 30 günde sildiğin her şey oradadır ve her küçük resmin üzerinde kaç günü kaldığı yazar.
Bir şeyi geri getirmek için Seç’e dokun, istediklerini işaretle ve Kurtar’a bas — ya da hepsi için Tümünü Kurtar’ı kullan. Kurtarılan fotoğraflar tam olarak eski yerlerine döner: zaman çizelgesinde aynı tarih, aynı albümler, kitaplığında aynı nokta. Çöpte dururken hiçbir şeyleri değişmez.
“iPhone’da silinen fotoğraf geri gelir mi” sorusunun cevabı, vakaların büyük çoğunluğunda bu kadardır. Yakın zamanda sildiysen ve albümü elle boşaltmadıysan, fotoğraflar hâlâ orada.
Pencere tam olarak ne kadar
Her öğe için 30 gün — ve sayaç, o öğeyi sildiğin andan başlar; albümü en son açtığın tarihten değil. Üç hafta önce sildiğin bir fotoğrafla dün sildiğin bir fotoğrafın süresi farklı günlerde dolar; albümün topluca değil, yavaş yavaş boşalmasının sebebi budur. Güvenmen gereken sayı, her küçük resmin üzerindeki geri sayımdır.
Bir yan etki neredeyse herkesi şaşırtıyor: Son Silinenler’deki öğeler hâlâ depolama alanı kaplar. Bin fotoğraf silip hiç yer açılmamasının sebebi budur — alan, albüm boşaldıkça geri gelir; ya da sen elle boşaltırsan hemen. Ayrıntısı fotoğraf sildiğin hâlde iPhone depolaman neden hâlâ dolu rehberinde.
iCloud Fotoğrafları neyi değiştirir
Bir şey yapmadan önce Ayarlar › [adın] › iCloud › Fotoğraflar’a bak; çünkü cevap orada gördüğüne göre değişiyor.
iCloud Fotoğrafları açıksa, kitaplığın — Son Silinenler dahil — o Apple Hesabı’na bağlı bütün cihazların paylaştığı tek bir eşzamanlı kitaplıktır. iPhone’da silersin, iPad’den ve iCloud.com’dan da kaybolur. İyi haber simetrik: herhangi birinde kurtarırsan hepsinde geri gelir. Kurtarmayı tarayıcıdan da yapabilirsin — iCloud.com › Fotoğraflar › Son Silinenler — ki telefon kaybolduğunda ya da silindiğinde işe yarar.
iCloud Fotoğrafları kapalıysa, Son Silinenler yalnız o cihaza aittir. Aynı 30 gün geçerlidir ama hiçbir şey eşzamanlanmaz; iPhone’da sildiğin fotoğraf zaten iPad’de hiç yoktu.
Bunu açıkça söylemek gerekiyor, çünkü bu konudaki en pahalı yanlış anlama bu: iCloud Fotoğrafları’nın açık olması yedeğin var demek değildir. O bir eşzamanlamadır. Silme her cihaza gider — yanlışlıkla yapılanı da. Farkı iCloud depolama mı, iPhone depolaması mı rehberinde anlattık.
30 gün dolduktan ya da albümü boşalttıktan sonra
Dürüst kısım burası. Son Silinenler’den çıkmış bir fotoğraf — süresi dolduğu için ya da sen Tümünü Sil’e bastığın için — genel olarak gitmiştir. iOS gölge bir kopya tutmaz. App Store’da “silinen fotoğrafları kurtarır” diyen uygulamalar bir iPhone’un depolamasına uzanıp geri getirme yapamaz; gerçekte okudukları şey, zaten sende olan bir yedektir. Yedek yoksa okuyacakları bir şey de yoktur.
Yani asıl soru hiçbir zaman “hangi kurtarma uygulamasını kurayım” değildir. Soru şudur: o fotoğrafın kopyası başka bir yerde duruyor mu?
- Silmeden önce alınmış bir yedek — iCloud yedeği ya da Mac veya PC’deki bir yedek. Bu işe yarar; ama geri yükleme bütün cihazı o yedeğin durumuna döndürür ve o tarihten sonra oluşan her şeyin yerine yedektekiler geçer. Tek bir fotoğraf için değil, cihazın tamamı için verilen bir karardır; başlamadan önce düşün.
- Fotoğrafın zaten bulunduğu başka bir servis — Google Fotoğraflar, Dropbox, OneDrive ve benzerleri kendi çöplerini Apple’dan bağımsız, kendi takvimlerine göre tutar. iOS’tan gitmiş bir fotoğraf hâlâ birinde duruyor olabilir.
- Fotoğrafın gittiği her yer — bir mesaj dizisi, eklediğin bir e-posta, paylaşılan bir albüm, gönderdiğin kişi. Gönderilmiş bir kopya da kopyadır; genelde daha düşük kalitede, ama çoğu zaman hiç yoktan iyidir.
En kötüsünü varsaymadan önce, fotoğrafın gerçekten silinip silinmediğini kontrol et. Gizli albümüne bak (Albümler › Araçlar › Gizli — orası da Face ID ile kilitli) ve Fotoğraflar’da bir yer ya da kişi araması yap: paylaşılan bir albümden düşen veya aylar önce gizlediğin bir fotoğraf, tıpkı silinmiş gibi görünür.
iPhone’da arşivleme: tek isim, üç ayrı iş
iOS’ta fotoğraflar için bir Arşiv düğmesi yoktur; “iPhone’da fotoğraf nasıl arşivlenir” sorusunun tek bir cevabı olmamasının sebebi bu. Arşivleme denen üç ayrı iş var ve üçü ayrı sorunu çözüyor:
- Gizleme. Fotoğrafı seç, daha fazla düğmesine dokun, Gizle’yi seç. Ana ızgaradan, Anılar’dan ve Yıllar/Aylar görünümlerinden çıkar, Gizli albümüne gider. Hiç yer açmaz — dosya tam boyutuyla telefonda durur.
- iCloud ile yükü azaltma. Ayarlar › Fotoğraflar › iPhone Depolama Alanını Optimize Et, tam çözünürlüklü orijinalleri iCloud’da tutar ve cihazda daha hafif sürümler bırakır; orijinali gerektiğinde indirir. Bu gerçekten yer açar. Ama yine eşzamanlamadır, arşiv değil: fotoğrafı silersen orijinali de gider.
- Gerçek bir kopya çıkarıp sonra silme. Mac’e, PC’ye ya da harici bir diske aktar, kopyalanan dosyalardan birkaçını açıp sağlam olduklarını gör, ancak ondan sonra telefondan sil. Hem yer açan hem de cihazdaki bir hatayı atlatan tek seçenek budur.
Kastettiğin “bunlar telefonumdan çıksın ama asla kaybolmasın” ise, doğru seçenek üçüncüsü. İlk ikisi fotoğrafları görmemekle ilgili, güvende tutmakla değil. Kopyayı çıkarmayı ve doğrulamayı silmeden önce fotoğraflarını nasıl yedeklersin rehberinde adım adım anlattık.
Bir sonraki silmeyi baştan geri alınabilir yap
Son Silinenler’in bu kadar çok kişiyi kurtarmasının sebebi, silmeyi geri alınabilir bir işe çevirmesi. Bunu, korktuktan sonra başvurulacak bir çare olarak değil, kitaplığını temizleme biçimine baştan yerleştirmek gerekiyor.
Bu rehberi Kept yayımlıyor; o yüzden bu konuda tam olarak nasıl davrandığını da yazalım. Kept hiçbir şeyi kendisi silmez. Seçimini iOS’a devreder, onayı iOS gösterir ve fotoğraflar başka her silme gibi aynı 30 günlük sayaçla Apple’ın Son Silinenler albümüne düşer — Fotoğraflar uygulamasından, senin tarafından, Kept’in hiçbir müdahalesi olmadan kurtarılabilir. Kept ayrıca ne telefonda ne başka bir yerde kendi kopyasını tutar. Bu bilinçli bir tercih: fotoğraflarının kendi kopyasını tutan bir temizleyici, asıl endişelenmen gereken şey olurdu.